Do\u011fal afetler her ne kadar her ya\u015ftaki insan i\u00e7in stresli bir olay olsa da \u00e7ocuklarda \u00e7ok daha fazla kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131r. Uzmanlar, bunun nedeninin, ne oldu\u011funu her zaman anlayamamalar\u0131 ve ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememelerine ba\u011fl\u0131yor; bu iki durum da onlar i\u00e7in korkutucu bir senaryo yarat\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n anlayabilece\u011fi bir dilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal afetler, d\u00fcnya \u00fczerindeki do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin neden oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck olumsuz olaylar olarak belirleniyor. \u00c7ocuklara do\u011fal afetleri anlat\u0131rken do\u011fal afet \u00f6rnekleri aras\u0131nda seller, depremler, tsunamiler, yanarda\u011f patlamalar\u0131 ve kas\u0131rgalara yer veriyoruz. Deprem ba\u015fta olmak \u00fczere bunlar gibi trajik olaylar meydana geldi\u011finde, \u00e7ocuklar\u0131n ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131 zor olabilir.<\/p>\n
Deprem do\u011frudan ailenizi etkilemi\u015f ya da \u00e7ocu\u011funuz depremden fiziksel olarak etkilenmemi\u015f olsa da son zamanlarda ya\u015fanan toplumsal ac\u0131n\u0131n i\u00e7erisine \u00e7ekilmi\u015f olabilir; her iki durumda da bir ebeveyn olarak ne s\u00f6yleyece\u011finizi bilmek bu zor zaman\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00c7ocuklarla do\u011fal afetler hakk\u0131nda nas\u0131l konu\u015fulaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu zorlu s\u00fcreci daha kolay nas\u0131l atlataca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmek i\u00e7in buradaki ipu\u00e7lar\u0131ndan faydalanabilirsiniz.<\/p>\n
\u00c7ocuklar Neden Do\u011fal Afetlerden Korkar?<\/strong><\/p>\n \u015e\u00fcphesiz ki do\u011fal bir afet her ya\u015ftan birey i\u00e7in korkutucudur. Do\u011fal afetlerin y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7leri vard\u0131r ve tam olarak ne yapacaklar\u0131n\u0131, nas\u0131l bir y\u0131k\u0131ma sebep olacaklar\u0131n\u0131 tahmin edemeyiz. Geleceklerini biliyor olsak da, ne olaca\u011f\u0131na, tam olarak ne zaman gelece\u011fine veya nerede ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na dair bir garanti hi\u00e7bir zaman yok. \u00c7ocuklar ise bu senaryonun aksine ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bildiklerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlar, d\u00fczenli ve planl\u0131 bir rutin izlediklerinde kendilerini g\u00fcvende hissederler. Do\u011fal afetler \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez olduklar\u0131 i\u00e7in bu onlar\u0131 daha da korkutur. Do\u011fal afetler hem \u00e7ocuklar hem de yeti\u015fkinler i\u00e7in do\u011fas\u0131 gere\u011fi korkutucu olsa da, bir do\u011fal afet deneyimi, duygular\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u00fc ifade etme ve d\u00fczenleme becerisinden yoksun olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar i\u00e7in \u00e7ok daha bunalt\u0131c\u0131 ve tepkisel bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n Deprem gibi do\u011fal afetler sonras\u0131nda ya\u015fanan stres sonucu bebekler ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar;<\/strong><\/p>\n Felaket sonras\u0131 korkmak tamamen do\u011fald\u0131r, ne de olsa bir felaketin olmas\u0131n\u0131 siz engelleyemezsiniz. Ancak \u00e7ocu\u011funuzun felaketi nas\u0131l deneyimleyece\u011fi konusunda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahipsiniz. Duygular\u0131n\u0131 anlamalar\u0131na ve bunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00fcvende hissetmelerini sa\u011flayabilirsiniz. O anda sakin kalabilmek ad\u0131na b\u00f6yle bir ihtimale kar\u015f\u0131 daha \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k yapm\u0131\u015f olmak elzemdir.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131n Anlayaca\u011f\u0131 \u015eekilde Do\u011fal Afetleri Anlatmak<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za herhangi bir do\u011fal afet an\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olabilmek i\u00e7in \u00f6ncesinde \u201cdo\u011fal afet\u201d kavram\u0131n\u0131 peki\u015ftirmelerine ve \u00f6z\u00fcmsemelerine yard\u0131mc\u0131 olmak gerekir. Do\u011fal afetin en basit tan\u0131m\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde yapabiliriz: Yer kabu\u011funda veya iklimde ani bir de\u011fi\u015fiklik gibi do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 olumsuz bir olay. Do\u011fal afetleri ay\u0131rt etmek i\u00e7in kullanabilece\u011fimiz pek \u00e7ok kategori var, ancak temel \u00fc\u00e7 tanesi \u015f\u00f6yle: Jeolojik do\u011fal afetler, hidrolojik do\u011fal afetler ve meteorolojik do\u011fal afetler. Ancak bu temel s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar, son y\u0131llarda artan iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi tehdidiyle biraz daha bulan\u0131kla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bilim insanlar\u0131n\u0131n tahmin etti\u011fi do\u011fal afetler, ya eskisi kadar s\u0131k meydana gelmemi\u015f olabilir ya da yo\u011funlu\u011fu, daha s\u0131cak iklim, y\u00fckselen deniz seviyeleri ve ekosistemlerin bozulmas\u0131ndan kaynaklanm\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n \u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Jeolojik Do\u011fal Afetleri Tan\u0131mlamak<\/strong><\/p>\n Depremler: Depremler, d\u00fcnya y\u00fczeyinin sallanmas\u0131, yuvarlanmas\u0131 veya ani \u015fokudur. Bunlar, d\u00fcnyan\u0131n stresi serbest b\u0131rakman\u0131n do\u011fal yollar\u0131d\u0131r. Her y\u0131l bir milyondan fazla deprem d\u00fcnyay\u0131 sallar. Depremler genellikle bir dakikadan k\u0131sa s\u00fcrmelerine ra\u011fmen geni\u015f alanlarda hissedilebilirler. Depremler tahmin edilemez – bilim adamlar\u0131 bunun \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsalar da. D\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyinde birbirinin yan\u0131ndan s\u00fcrekli ve yava\u015f hareket eden yakla\u015f\u0131k 20 levha vard\u0131r. Levhalar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda veya esnedi\u011finde, kenarlar\u0131nda devasa kayalar olu\u015fur ve kayalar b\u00fcy\u00fck bir kuvvetle kayarak depreme neden olur. Bir kalemi yatay olarak tuttu\u011funuzu hayal edin. Kalemin her iki ucuna a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru bast\u0131rarak bir kuvvet uygularsan\u0131z, kalemin b\u00fck\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Yeterince kuvvet uyguland\u0131ktan sonra, kur\u015fun kalem ortadan k\u0131r\u0131l\u0131r ve \u00fczerine y\u00fckledi\u011finiz bask\u0131y\u0131 serbest b\u0131rak\u0131r. Yerkabu\u011fu da ayn\u0131 \u015fekilde davran\u0131r. Plakalar hareket ettik\u00e7e kendilerine ve birbirlerine kuvvet uygularlar. Kuvvet yeterince b\u00fcy\u00fck oldu\u011funda, kabuk k\u0131r\u0131lmaya zorlan\u0131r. K\u0131r\u0131lma meydana geldi\u011finde stres, hissedip deprem olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z dalgalar \u015feklinde D\u00fcnya’da hareket eden enerji olarak sal\u0131n\u0131r.<\/p>\n \u00c7\u0131\u011flar ve Heyelanlar: Materyalin bir t\u00fcr yoku\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 akt\u0131\u011f\u0131 zamanda meydana gelir. \u00c7\u0131\u011f durumunda bu materyal, savunmas\u0131z bir konumda birikmi\u015f veya alt\u0131ndaki buzun yap\u0131s\u0131n\u0131 zay\u0131flatan aniden gelen bir s\u0131cak iklim nedeniyle d\u00fc\u015fen kar olacakt\u0131r. Da\u011f yama\u00e7lar\u0131nda zay\u0131flam\u0131\u015f materyal nedeniyle meydana gelme e\u011filiminde olan heyelanlar i\u00e7in de ayn\u0131 prensip ge\u00e7erlidir. Bunun nedeni ya\u011fmur veya kaz\u0131 olabilir. Madenlerde ayr\u0131ca, metal veya di\u011fer mineralleri toplarken destekleyici malzemenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 nedeniyle heyelan ya\u015fama e\u011filimi vard\u0131r.<\/p>\n Volkanik Patlamalar: Volkanik patlamalar da tektonik plakalar\u0131n hareketiyle \u00fcretilen enerjinin bir sonucudur. Yerkabu\u011fu bu enerjiyi \u00fcretti\u011finde, bunun bir k\u0131sm\u0131 \u0131s\u0131 \u015feklinde yay\u0131l\u0131r. D\u00fcnya y\u00fczeyinin alt\u0131nda, kayan\u0131n eriyip magma haline gelmesine yetecek kadar \u0131s\u0131n\u0131r. Bu erimi\u015f kaya, onu \u00e7evreleyen kayadan daha hafiftir, bu nedenle y\u00fczeye do\u011fru hareket etmeye ba\u015flar ve sonunda bir volkan \u015feklinde patlar. Bununla birlikte, erimi\u015f lav genellikle birincil endi\u015fe kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. U\u00e7an a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak gazlar ve kaya y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 ve seyahat etti\u011fi h\u0131z, tehlikeli bir ak\u0131\u015fa neden olur.<\/p>\n \u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Meteorolojik Do\u011fal Afetleri Tan\u0131mlamak<\/strong><\/p>\n Tipi, Kar F\u0131rt\u0131nas\u0131, Dolu: Bu, \u015fiddetli r\u00fczgarlar\u0131n zaten d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan kar\u0131 harekete ge\u00e7irmesiyle olu\u015fur. Seyahati, t\u0131bbi bak\u0131m\u0131 ve tar\u0131m\u0131 engelledi\u011fi i\u00e7in tehlikeli ve zarar verici do\u011fal afetlerdir. Bazen ya\u011fmur, \u00e7ok so\u011fuk ko\u015fullarda iken donar ve yere \u00e7arpt\u0131ktan sonra donmu\u015f halde kal\u0131r, buna da dolu denir.<\/p>\n Kas\u0131rgalar: Temel olarak, \u0131l\u0131k nemli hava suyun \u00fczerinde y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bir kas\u0131rga meydana gelir. Bu s\u00fcre\u00e7 devam etti\u011finde, b\u00fcy\u00fck bulut k\u00fcmeleri, bir f\u0131rt\u0131naya d\u00f6n\u00fc\u015fmeye, yani bir girdap olu\u015fturmaya ba\u015flar. Bunun nedeni, uzun mesafelerde as\u0131l\u0131 duran veya hareket halindeki herhangi bir \u015feyin d\u00fcz bir \u00e7izgiden sapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten, d\u00fcnyan\u0131n “Coriolis Etkisidir”. Bir kas\u0131rga karaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda tehlikeli olabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lge \u00fczerinde zararl\u0131 etkileri olabilecek a\u015f\u0131r\u0131 r\u00fczgarlara, ya\u011f\u0131\u015flara ve sellere neden olur.<\/p>\n S\u0131cak Hava Dalgalar\u0131 ve Kurakl\u0131k: Bunlar, a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmadan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmler, mahsul\u00fcn bozulmas\u0131 ve orman yang\u0131nlar\u0131 gibi bir dizi soruna neden olabilecek a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak havalar\u0131n \u00f6nemli d\u00f6nemleridir. S\u0131cak ormanl\u0131k alanlarda, a\u011fa\u00e7lar genellikle g\u00fcne\u015f taraf\u0131ndan kurutulur, bu da onlar\u0131 kolayca tutu\u015fabilir hale getirir ve kom\u015fu a\u011fa\u00e7lara ve binalara yang\u0131n yayma ihtimalini do\u011furur.<\/p>\n \u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Hidrolojik Do\u011fal Afetleri Tan\u0131mlamak<\/strong><\/p>\n Tsunami: Bu t\u00fcr do\u011fal afet, depremin yaratt\u0131\u011f\u0131 dalgalar\u0131n suya yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Tsunamiler genellikle depremlerden \u00e7ok daha y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc dalgalar k\u0131y\u0131ya ula\u015ft\u0131ktan sonra karada 16 km kadar uza\u011fa gidebilir. Ve tsunamiler yaln\u0131zca bir dalgadan olu\u015fmazlar, genellikle ilk dalga vuru\u015flar\u0131ndan sonra d\u00f6rt veya be\u015f dalgan\u0131n gelebilece\u011fi bir dalga dizisine sahiptirler. \u0130ki tsunami dalga aras\u0131nda 160 kilometre kadar mesafe olabilir, yani sonraki dalgalar be\u015f dakika ile iki saat aras\u0131nda herhangi bir zaman diliminde vurabilir.<\/p>\n Seller: Seller bir\u00e7ok nedenden kaynaklanabilir ve her zaman afet de\u011fildir, bu nedenle bu do\u011fal afetin co\u011frafyada tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Sel, \u015fehir, kasaba veya k\u00f6y gibi tipik olarak kuru ve insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir alandaki su ak\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Buna, vadileri sular alt\u0131nda b\u0131rakan veya normalde suyun bulundu\u011fu yerlerde s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan, benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f d\u00fczeyde ya\u011fmur neden olabilir. Ayr\u0131ca, suyun y\u00fcksekten al\u00e7ak zemine do\u011fru hareket etti\u011fi buzullar\u0131n ani erimesinden de kaynaklanabilir. Bazen seller, \u00f6zellikle do\u011fal veya k\u0131rsal alanlarda topra\u011f\u0131 zenginle\u015ftirebilecekleri i\u00e7in memnuniyetle kar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n Do\u011fal Afet Sonras\u0131 \u00c7ocuklarla Do\u011fru & Sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u0130leti\u015fim Ad\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n Ba\u015f\u0131n\u0131za gelmedi\u011fi s\u00fcrece \u00e7ocu\u011funuzu bir do\u011fal afet felaketinden koruman\u0131n ve bu toplumsal olay\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakman\u0131n daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Ancak ilkokul \u00f6\u011frencileri, haberlere bir g\u00f6z atabilir veya s\u0131n\u0131f arkada\u015flar\u0131n\u0131n bu konuda konu\u015ftu\u011funu duyabilir, hatta anaokullar\u0131nda da durum ayn\u0131 olabilir. Do\u011fal afetler her ya\u015f grubuna ailesi ve okulu taraf\u0131ndan anlat\u0131lmal\u0131. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f grubunun do\u011fru bilgiyi g\u00fcvendi\u011fi ki\u015filerden kendi alan\u0131nda \u00f6\u011frenmesi, deneyimlemesi olduk\u00e7a \u00f6nemli. Olas\u0131 bir do\u011fal afette ne oldu\u011funu anlamak ve ona g\u00f6re davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u015fimdiden do\u011fru bilgilerin aktar\u0131lmas\u0131 gerekiyor. \u00d6rne\u011fin konumuz deprem ise k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f grubu i\u00e7in depremin bir do\u011fa olay\u0131 oldu\u011funu ayn\u0131 kar ya\u011fmas\u0131, g\u00fcne\u015fin a\u00e7mas\u0131 gibi bazen de d\u00fcnyam\u0131zda yer alt\u0131ndaki hareketlenmeden kaynakl\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131n olabilece\u011fini anlatabilirsiniz. Biz nas\u0131l ki kardan korkmuyor hatta kar topu sava\u015f\u0131 veya kardan adam yapmay\u0131 \u00e7ok seviyorsak kar ile oynamadan \u00f6nce de yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan bahsedebilirsiniz. Mesela mont, eldiven, \u015fapka, bot, atk\u0131 gibi k\u0131\u015fl\u0131k kal\u0131n giysiler kullan\u0131yoruz. Deprem de bir do\u011fal afettir ve korkulacak bir \u015fey de\u011fildir. Sadece \u00f6nlem almam\u0131z gerekmektedir. Deprem \u00f6ncesi ve deprem s\u0131ras\u0131nda alaca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nlemler \u00e7ok k\u0131ymetlidir. Deprem \u00f6ncesinde deprem \u00e7antas\u0131 olu\u015fturabiliriz. Deprem \u00e7antam\u0131zda mutlaka olmas\u0131 gerekenler vard\u0131r. Deprem \u00f6ncesinde bir de evimizde veya okulumuzda g\u00fcvenli bir alan belirleyebiliriz. Bu alan, herhangi bir durumda bizim birlikte kolayca bulu\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda deprem s\u0131ras\u0131nda yapmamam\u0131z gereken \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Ko\u015fmamal\u0131y\u0131z, saklanmamal\u0131y\u0131z, asans\u00f6re binmemeliyiz gibi bir konu\u015fma gayet a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve net olacakt\u0131r. B\u00fcy\u00fck ya\u015f grubu i\u00e7in tabi ki detayland\u0131rabilirsiniz. Ya\u015f grubuna g\u00f6re kitaplardan ve oyunlardan destek almak da bir fikirdir.<\/p>\n \u00d6zellikle oyun kurarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara ne hakk\u0131nda gergin olduklar\u0131n\u0131 sorun, b\u00f6ylece endi\u015felerini gidermeye \u00e7al\u0131\u015fabilirsiniz. B\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck korkular\u0131ndan herhangi birini do\u011frulay\u0131n ve bir t\u00fcr g\u00fcvence sa\u011flay\u0131n. \u00d6rne\u011fin, depremlerin \u0131\u015f\u0131klar\u0131 s\u00f6nd\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yleyebilirsiniz, ancak karanl\u0131kta kalmamalar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da el feneriniz ve piliniz haz\u0131rd\u0131r. Hem de karanl\u0131\u011f\u0131 deneyimlemeleri i\u00e7in \u00f6ncesinde bunu oyuna \u00e7evirebilirsiniz; \u201cBak, her \u015fey ayn\u0131 yerde, bir problem yok,\u201d mesaj\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7ocu\u011funuzun ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in olup bitenler konusunda d\u00fcr\u00fcst olun, ancak anlayabilecekleri d\u00fczeyde do\u011fruyu s\u00f6yleyin ve onlar\u0131 daha fazla korkutabilecek gereksiz ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 payla\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Sizi gergin hissettiren herhangi bir endi\u015feyi g\u00f6z ard\u0131 etmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. \u00c7ocu\u011funuz depremden veya yang\u0131ndan korktu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsa, onlara bu t\u00fcr olaylar\u0131n olmas\u0131n\u0131 her zaman engelleyemeyece\u011fimizi, ancak olmas\u0131 durumunda olabildi\u011fince g\u00fcvenli olacak \u015fekilde bir plan yapabilece\u011fimizi s\u00f6yleyebilirsiniz. Bu konu\u015fmalardan sonra mutlaka \u201cAile ve sevdiklerimiz olarak \u015fu anda g\u00fcvendeyiz,\u201d mesaj\u0131n\u0131 verin.<\/p>\n Meydana gelen hadiseyi anlatt\u0131ktan sonra \u00e7ocu\u011funuzun b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle \u00e7ok\u00e7a sorusu olacakt\u0131r. Sorular \u015funun gibi olabilir ve de\u011fi\u015febilir: \u0130tfaiyeciler yang\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in ormana su d\u00f6kemezler mi? \u0130nsanlar incindi mi? D\u00fcr\u00fcst\u00e7e cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, ancak her \u015feyi ya\u015fa uygun tutun. Bir soru sizi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yorsa, cevab\u0131 bilmedi\u011finizi kabul edin ve onu birlikte bulmay\u0131 teklif edin. Bilgileri bulmak i\u00e7in ikiniz birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirsiniz. Sadece \u00e7evrimi\u00e7i arama yaparken korkutucu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere dikkat edin. Ayr\u0131ca, \u00e7ocu\u011funuzun hemen bir sorusu olmasa da endi\u015felenmeyin. Sadece duygular\u0131n\u0131 ay\u0131kl\u0131yor olabilir; belki de sorular daha sonra gelecek. Siz ne olursa olsun yan\u0131nda oldu\u011funuzu ve sorular\u0131n\u0131 cevaplamaya haz\u0131r oldu\u011funuzu g\u00f6sterin.<\/p>\n Do\u011frudan veya medya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri yoluyla bir do\u011fal afet ge\u00e7irdikten sonra \u00e7ocuklar, ailelerinin g\u00fcvenli\u011fi konusunda endi\u015felenmeye veya olay\u0131n tekrar olaca\u011f\u0131ndan korkmaya e\u011filimlidirler. \u00c7ocu\u011funuzun g\u00fcvenlik duygusunu geri kazan\u0131n; afet plan\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irerek ve acil durum kitini g\u00f6stererek haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011funuzu g\u00f6sterin. So\u011fukkanl\u0131l\u0131k ve g\u00fcven a\u015f\u0131lama ad\u0131mlar\u0131 bu noktada kritik ve elzemdir.<\/p>\n Bir zamanlar yuvan\u0131z olan bir moloz y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n ortas\u0131ndayken durumun iyi yan\u0131ndan bakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak ve umut dolu bir tutum sergilemek elbette a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorlay\u0131c\u0131 olabilir. Bununla birlikte, bu t\u00fcr trajik durumlarda bile, umutsuzluktansa iyimserlik belirtileri g\u00f6stermek daha iyidir. Kimin incinmedi\u011fi, neyin kaybolmad\u0131\u011f\u0131 gibi olumlu y\u00f6nlere odaklan\u0131rsan\u0131z, \u00e7ocu\u011funuz diyalo\u011funun bu k\u0131sm\u0131n\u0131 da kapacak ve yaln\u0131zca bu trajediyle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda gelece\u011fe nas\u0131l bakaca\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6\u011frenecek. Bu nedenle, evinizin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zarar \u00fczerinde durmak yerine, “Ev i\u00e7in \u00fcz\u00fclsem de, iyi haber \u015fu ki, ev yeniden in\u015fa edilebilir. Ve en \u00f6nemlisi, ailemiz g\u00fcvende ve biz birlikteyiz. Bizim birlikte ve g\u00fcvende oldu\u011fun her yer yeni yuvam\u0131z olabilir,” diyebilirsiniz.<\/p>\n Her ne kadar ilk etapta olduk\u00e7a zor olsa da, bir do\u011fal afetten sonra m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca tan\u0131d\u0131k rutinlere d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Burada \u00f6nemli olan, yapabildi\u011finiz ve koruyabildi\u011finiz rutinlere sad\u0131k kalabilmek. Elbette hi\u00e7 kimse sizden hayat\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 yerden, hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi devam etmenizi beklemiyor. Bir otelde veya bir akraban\u0131z\u0131n evinde birka\u00e7 g\u00fcn (veya hafta) ge\u00e7irseniz bile, daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z baz\u0131 \u015feyleri yine de yapabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ocu\u011funuza her zaman yatmadan \u00f6nce bir hikaye okuyorsan\u0131z, bu rit\u00fcele devam edin. Bu basit rutinleri, yemek vakitleri ve \u00f6\u011fle uykular\u0131 gibi di\u011ferlerini de s\u00fcrd\u00fcrmek, \u00e7ocu\u011funuzun kayg\u0131s\u0131n\u0131 azaltacak ve bir nebze de olsa normallik hissiyat\u0131 erecektir.<\/p>\n \u00d6zellikle \u00fclkeyi derinden etkileyen bir afet sonras\u0131nda t\u00fcm medya kanallar\u0131nda \u2013 hatta sosyal medya kanallar\u0131nda da \u2013 sadece bu olaya dair g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve haberlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 beklenen bir durum. Her ne kadar afetle ilgili haberleri takip etmek isteseniz de, \u00e7ocu\u011funuzun medyada yer almas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131n. Y\u0131k\u0131lan evlerin, yaral\u0131 insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri veya olay yerinde \u00e7ekilen kadrajlar \u00e7ocuklar i\u00e7in korkutucu olabilir. Ayr\u0131ca bir\u00e7ok \u00e7ocuk, haber kaynaklar\u0131n\u0131n ayn\u0131 konular\u0131 tekrar tekrar yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fil. Bu y\u00fczden bir hikaye g\u00f6rd\u00fcklerinde veya duyduklar\u0131nda, bunun tekrar tekrar oldu\u011funu – dolay\u0131s\u0131yla da olaca\u011f\u0131n\u0131 – d\u00fc\u015f\u00fcnebilirler. Bu durum da g\u00fcvensizlik yarat\u0131r ve olumsuz duygular\u0131 tetikler. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n halihaz\u0131rda stres ve kayg\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak bir de medyadaki olumsuzluklardan etkilenmesini istemezsiniz.<\/p>\n Endi\u015feli \u00e7ocuklar\u0131n harekete ge\u00e7ebilece\u011fini, \u00f6fke n\u00f6betleri ge\u00e7irebilece\u011fini veya uyku d\u00fczenlerini, i\u015ftahlar\u0131n\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 veya ruh hallerini de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini unutmay\u0131n. \u00c7ocu\u011funuz daha \u00f6nce korku yaratmayan \u015feylerden de korkabilir. \u00d6rne\u011fin, bir sel felaketinden sonra, ne zaman ya\u011fmur ya\u011fsa korkabilirler. Bu duygular \u00e7ocu\u011funuzu g\u00fcnl\u00fck i\u015flevlerinden al\u0131koyacak kadar yo\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu t\u00fcr \u015feyler normaldir. \u00d6te yandan \u00e7ocu\u011fun ba\u015fka zamanlarda d\u00fczenli olarak yapaca\u011f\u0131 bir \u015feyi yapma becerisinde bir terslik ya da anormallik fark ederseniz, muhtemelen psikolojik yard\u0131m istemenin zaman\u0131 gelmi\u015ftir. \u00c7ocuklar\u0131n bir felaketten sonra kayg\u0131 veya depresyon belirtileri g\u00f6stermesinin yayg\u0131n bir durum oldu\u011funu, ancak bu durumun ciddiyet boyutlar\u0131n\u0131n yak\u0131ndan takip edilmesi gerekti\u011fini akl\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmay\u0131n.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarla bu \u015fekilde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fim kurmam\u0131z ve do\u011fal afet sonras\u0131 psikolojilerini olabildi\u011fince korunakl\u0131 tutmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6te yandan daha b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklar, do\u011fal afetlerin olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda daha iyi bir anlay\u0131\u015fa sahiptir. Yeti\u015fkin \u00e7ocuklar \u00e7o\u011fu durumda daha olas\u0131 senaryolar\u0131 hayal edebildikleri i\u00e7in bu onlarda kayg\u0131y\u0131 ve endi\u015feyi artt\u0131rabilir.<\/p>\n Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi ve a\u00e7\u0131klamalar sunmak genellikle korkular\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olabilir. Daha b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklar do\u011fal afetin nerede oldu\u011fu ve izledi\u011fi yol hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek isteyebilir. Bilmek istediklerini anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olun ve bilgileri saklamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Ya\u015fa uygun a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131n ve hatta b\u00f6lgenizde meydana gelebilecek di\u011fer do\u011fal afet t\u00fcrleri hakk\u0131nda birlikte ara\u015ft\u0131rma yapmay\u0131 teklif edin. Onlar\u0131 soru sormaya, korkular\u0131n\u0131 ifade etmeye ve ileti\u015fim kurmaya te\u015fvik edebilirsiniz.<\/p>\n Halihaz\u0131rda bir aile g\u00fcvenlik plan\u0131n\u0131z yoksa olu\u015fturun ve bunu \u00e7ocu\u011funuzla payla\u015f\u0131n. Ailenizin bulu\u015fma yerini veya acil durum yiyecek ve suyunun nerede sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek, afet durumunda ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda kendilerini g\u00fcvende hissetmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilir. Yery\u00fcz\u00fcnde potansiyel olarak bir t\u00fcr do\u011fal afete maruz kalmayan hi\u00e7bir yer yoktur. \u00dclkemizin ise hareketli ve aktif fay hatlar\u0131 \u00fczerine kurulu oldu\u011fu da yads\u0131namaz bir ger\u00e7ek. T\u00fcm ailelerin evde bir afet plan\u0131 ve acil durum malzemeleri olmal\u0131d\u0131r. Bu plan\u0131n \u015fekli, co\u011frafi konumunuza ve orada meydana gelmesi muhtemel do\u011fal afet t\u00fcrlerine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n Ailenizin t\u00fcm \u00fcyelerinin i\u015f veya okul gibi farkl\u0131 yerlerdeyse ula\u015fabilecekleri bir bulu\u015fma yeri se\u00e7in. Evinizde acil durum telefon numaralar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir liste tutun. Bir\u00e7ok afet i\u00e7in bodrumda olmak en g\u00fcvenli yerdir, bu nedenle \u00e7ocuklar\u0131n oraya nas\u0131l gitmeleri gerekti\u011fini bildiklerinden emin olun. Evden ayr\u0131lman\u0131z gerekirse nereye s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131n\u0131za dair bir plan yap\u0131n. E\u011fer varsa, evcil hayvanlar\u0131n da bar\u0131nmaya ihtiyac\u0131 olabilir, dolay\u0131s\u0131yla onlar i\u00e7in de bir aksiyon plan\u0131 olu\u015fturun. Bozulmayan g\u0131da, su, ila\u00e7lar, ilk yard\u0131m \u00e7antas\u0131, el fenerleri, piller ve ka\u011f\u0131t \u00fcr\u00fcnleri gibi malzemelerle bir acil durum \u00e7antas\u0131 haz\u0131rlay\u0131n. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n onlar\u0131 oyalamak i\u00e7in yapabilece\u011fi baz\u0131 aktiviteleri veya oyuncaklar\u0131 da bu \u00e7antaya dahil etmek iyi bir fikirdir. Yapacak hi\u00e7bir \u015fey olmadan beklemek zorunda kal\u0131rlarsa, muhtemelen daha gergin olacaklard\u0131r.<\/p>\n Deprem Sonras\u0131 \u0130yile\u015fme S\u00fcrecinde \u0130leti\u015fim<\/strong><\/p>\n Ya\u015f\u0131 ne olursa olsun, \u00e7ocuklar k\u00f6t\u00fc \u015feylerin ne zaman oldu\u011funu bilirler ve neler ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlarlar. Korkun\u00e7 bir olaydan sonra, genellikle davran\u0131\u015flar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6rmek beklenen bir durumdur. Daha \u00e7ok a\u011flayabilir ve gitmemizi istemeyebilir, \u00f6fke n\u00f6betleri ge\u00e7irebilir, ba\u015fkalar\u0131na vurabilir, uyumakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekebilir, daha \u00f6nce onlar\u0131 rahats\u0131z etmeyen \u015feylerden korkabilir ya da baz\u0131 becerilerini kaybedebilirler. Bunun gibi de\u011fi\u015fiklikler, yard\u0131ma ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131n\u0131n bir i\u015faretidir. Ebeveynleri olarak onlara iyile\u015fme s\u00fcrecinde yard\u0131mc\u0131 ve destek olabilece\u011finiz bu ad\u0131mlardan faydalanabilirsiniz.<\/p>\n \u00d6nce g\u00fcvenlik:<\/strong><\/p>\n Duygular\u0131 ifade etme:<\/strong><\/p>\n \u00c7ocu\u011funuzun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 dinleme:<\/strong><\/p>\n Ba\u011flant\u0131da kalma:<\/strong><\/p>\n Bunlara Dikkat!<\/strong><\/p>\n Do\u011fal afetlerin bir felaketle sonu\u00e7lanma ihtimalleri \u00fczerinde \u00e7ok fazla kontrol\u00fcm\u00fcz yok, bu y\u00fczden de bu t\u00fcr olaylar \u00e7ocuklar hem yeti\u015fkinler i\u00e7in korkutucudur. Aileniz bir felaketten hi\u00e7 etkilenmemi\u015f olsa bile, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z bir noktada olanlardan kesinlikle haberdar olacakt\u0131r. Hem bilgilendirici hem de g\u00fcven verici a\u00e7\u0131k ve d\u00fcr\u00fcst konu\u015fmalar yaparak \u00e7ocuklar\u0131n kendilerini g\u00fcvende hissetmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilirsiniz. Halihaz\u0131rda bir afet plan\u0131n\u0131z yoksa, bir afet meydana geldi\u011finde ailenizin neye ihtiyac\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flayarak ilk ad\u0131m\u0131 atabilir, acil durum malzemeleri haz\u0131rlayabilir ve bir toplant\u0131 plan\u0131 olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n Yaz\u0131m\u0131z Uzman Klinik Psikolog \u0130dil Dikici Albar<\/strong><\/span> taraf\u0131ndan incelenmi\u015f, d\u00fczenlenmi\u015f ve onaylanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Referans & Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n Do\u011fal afetler her ne kadar her ya\u015ftaki insan i\u00e7in stresli bir olay olsa da \u00e7ocuklarda \u00e7ok daha fazla kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131r. Uzmanlar, bunun nedeninin, ne oldu\u011funu her zaman anlayamamalar\u0131 ve ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememelerine ba\u011fl\u0131yor; bu iki durum da onlar i\u00e7in korkutucu bir senaryo yarat\u0131yor. \u00c7ocuklar\u0131n anlayabilece\u011fi bir dilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal afetler, d\u00fcnya \u00fczerindeki do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin neden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-anne-bebek"],"yoast_head":"\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n